🫃
SindirimIrritable Bowel Syndrome
İBS (İrritabl Bağırsak Sendromu) ve Beslenme
İBS, organik bir yapısal bozukluk olmaksızın kronik karın ağrısı, şişkinlik ve dışkılama düzensizliğiyle kendini gösterir. Türkiye nüfusunun yaklaşık %10–15'ini etkileyen bu durum kadınlarda iki kat daha sık görülür.
Beslenme Bu Hastalıkta Nasıl Rol Oynar?
Beslenme değişikliği, özellikle düşük FODMAP diyeti, İBS semptomlarını %50–75 oranında azaltabilir. Tetikleyiciler kişiden kişiye farklılaştığından bireysel izleme önemlidir.
Önerilen Besinler
- Düşük FODMAP sebzeler (havuç, kabak)Fermente şeker içermez, şişkinlik yaratmaz
- YulafÇözünür lif bağırsak hareketliliğini dengeler
- Muz (olgun değil)Düşük FODMAP, potasyum kaynağı
- PirinçEn iyi tolere edilen karbonhidrat kaynaklarından biri
- Probiyotik yoğurtBağırsak mikrobiyomunu destekler
Kaçınılacak Besinler
- Soğan ve sarımsakYüksek FODMAP — en yaygın tetikleyici
- Baklagiller (bazı kişilerde)Fermente oligosakkaritler gaz üretimine yol açar
- Gluten içeren tahıllar (hassas kişilerde)Non-çölyak gluten duyarlılığı İBS'yi kötüleştirebilir
- Laktoz içeren süt ürünleriLaktoz intoleransı İBS'de sık eşlik eder
- Yapay tatlandırıcılar (sorbitol, manitol)Fermente şeker alkolleri — şişkinlik ve ishal
Kritik Besin Ögeleri
Yaşam Tarzı Önerileri
- ✓Düşük FODMAP diyetini diyetisyen gözetiminde 4–8 hafta uygulayın, ardından kademeli yeniden ekleyin
- ✓Yavaş yemek ve iyi çiğnemek sindirim üzerindeki yükü azaltır
- ✓Egzersiz bağırsak hareketliliğini düzenler
- ✓Stres İBS'nin en güçlü tetikleyicilerinden biridir; stres yönetimi kritik
- ✓Yemek günlüğü tutmak kişisel tetikleyicileri belirlemenin en etkili yoludur
Sık Sorulan Sorular
FODMAP diyeti ne kadar süre uygulanmalı?
Eliminasyon aşaması 4–8 hafta sürer; bu süre semptomların düzelip düzelmediğini değerlendirmek için yeterlidir. Ardından her besin grubu teker teker yeniden eklenerek bireysel tetikleyiciler belirlenir. Uzun süreli tam FODMAP kısıtlaması bağırsak mikrobiyomuna zarar verebilir.
Probiyotik takviyesi İBS'ye yardımcı olur mu?
Bazı Lactobacillus ve Bifidobacterium suşları İBS semptomlarını, özellikle şişkinliği ve gaz ağrısını azaltabilir. Ancak yanıt kişiye ve suşa göre değişir. 4–8 haftalık deneme yapılması önerilir.
Önemli not: Bu sayfa genel bilgi amaçlıdır; tıbbi tavsiye, tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Sağlık kararları için mutlaka bir diyetisyen veya doktora danışın.