Demir
Demir, kırmızı kan hücrelerindeki hemoglobinin temel bileşenidir ve akciğerlerden dokulara oksijen taşır. Türkiye'de özellikle kadınlarda ve çocuklarda demir eksikliği anemisi son derece yaygındır.
Günlük İhtiyaç Miktarı
Vücuttaki Görevleri
- ✓Hemoglobin aracılığıyla oksijen taşır
- ✓Miyoglobin yoluyla kas hücrelerine oksijen sağlar
- ✓Enerji metabolizmasında yer alan enzimlerin kofaktörüdür
- ✓DNA sentezine katkıda bulunur
- ✓Bağışıklık sistemi fonksiyonlarını destekler
En İyi Besin Kaynakları
Eksiklik Belirtileri
- •Demir eksikliği anemisi: solgunluk, yorgunluk, nefes darlığı
- •Baş dönmesi ve baş ağrısı
- •El ve ayak soğukluğu
- •Kırılgan tırnaklar (kaşık tırnak)
- •Konsantrasyon güçlüğü
- •Pica (toprak, buz gibi olağandışı şeyler yeme isteği)
Fazlalık / Aşırı Doz
- •Hemokromatoz: karaciğer, kalp ve pankreas hasarı
- •Bulantı, karın ağrısı, kabızlık (takviye fazlasında)
- •Demir birikimi oksidatif hasara yol açabilir
Sık Sorulan Sorular
Hem demir ve hem olmayan demir arasındaki fark nedir?
Hem demir hayvansal besinlerde (et, karaciğer) bulunur ve emilim oranı %15–35'tir. Hem olmayan demir bitkisel kaynaklarda (mercimek, ıspanak) bulunur ve emilim oranı yalnızca %2–20'dir. C vitaminiyle birlikte tüketmek hem olmayan demirin emilimini artırır.
Çay ve kahve demir emilimini etkiler mi?
Evet. Çay ve kahvedeki tanenler demir emilimini önemli ölçüde azaltır. Demirden zengin öğünlerden 1 saat önce ve sonra çay/kahve içmemek önerilir.
Demir takviyesi alırken nelere dikkat edilmeli?
Demir takviyeleri boş mideye veya C vitaminiyle birlikte alınırsa emilim artar. Süt ürünleri, çay, kahve ve kalsiyum takviyeleriyle aynı anda almaktan kaçınılmalıdır.